Ar taggara n leqdicat n temlilit taɣelnawt n usileɣ i d-yellan i flayda n yimaswaḍen n tmaziɣt i d-yettwasuddsen s umwata ummid gar usqamu unnig n timmuzɣa akked teɣlift n usegmi aɣelnaw, i d-yellan deg tsuddut taɣelnawt n yikataren n uhric n usegmi deg ugezdu n Blida seg 05 ɣer 08 tuber 2025, s tallalt n Mass lwali n ugezdu n Blida. Ɣer taggara n tegruma n tedwal tussnanin d yiskasiyen yebbuɣren i d-yessegrawen imaswaḍen, imsulaɣ i d-yeffalen seg yigezda yemgaraden n tmurt, imekkiyen ssawden ɣer usenfali n yiwellihen-a imatuyen ara wen-d-nessissen.
Iwellihen-a senɛaten-d amyadef d umsidef gar yisumar ibidaɣujiyen akked tegnatin n tudert deg umahil yemgaraden mbeɛd tasastant yettwazzuzren ɣef tegruma n yimekkiyen.
Iwellihen-a ttunehsaben deg usemmad n wussisen i ixeddem uwanek ilmend n usmel n tutlayt n tmaziɣt d usmatu n uselmed-ines deg yiswiren yemgaraden n usegmi, ladɣa mi tuɣal d tutlayt taɣelnawt tunsibt, akken i d-yella def tanadin tinmendawin. Akken daɣen i d-usan akken ad sijehden lebɣi asertan imezgi deg usqer n tanda tasnilsant d tedsant i yettunehsaben d yiwet n tgejdit n tdukli taɣelnawt akked tmagit tazzayrit taheqqanit.
Iswi n yiwellihen-a d asiwed ɣer yiwet n tmuɣli tasduklant ara yesnilwen ussisen n yimal ilmend n usmel n uselmed n tutlayt n tmaziɣt, aseggem n tzemmar tibidaɣujiyin d usijhed n tzemmar deg wayen yerzan asekter d usileɣ, ilmend n unekmar aɣelnaw agufan yesɛan iswi n uḥraz n ukala-ya ansegman.
Tasemlilt-a tanegzayt tessegraw tagruma n yisumar isnasen yettwaḍrayen, i d-yemmugen i tsudwin tineɣtasin i uzraw akked usnas-nsen deg wannar, deg yigli n usiweḍ ɣer yiswan isṭraṭijiyen yerzan asmatu ufnis n uselmed n tutlayt tamaziɣt d usejhed-ines deg uɣerbaz azzayri aḥeqqani, atrar yeldin ɣef talsa.
Hat-a ugzul n yiwellihen igejdanen, i d-nseggem ilmend n yisental.
Agum 1 : Asileɣ d usegrez abidaɣuji
Agum-a yeɛna asijhed n tzemmar n yimaswaḍen n tutlayt tamaziɣt s ttawil n usileɣ usmid yesɛan assaɣ d yesnalmudt n tutlayt tamaziɣt, yettuneḥsaben ɣef tikkelt am tutlayt tayemmat, deg yisufar-ines isnilsanen yemgaraden, akked tutlayt tis snat i wid ur tt-nettmeslay ara. Akken daɣ i neswillih akken ad sqedcen tarrayt n tasenselmedt yemgaraden ladɣa s tewtilin n teywalt i ilaqen, s usidef n unekmar n “tsenselmedt n taḍfi” deg tarrayin n uselmed atrar.
Akken ad neḥrez ussisen-a, yettwasumer-d asuddes n tnemsal n usileɣ ama deg uswir adigan, amnaḍan neɣ aɣelnaw yal tikkelt, akked tikwi n tedrimt i usenfar yerzan asbeddi n umnir umris n tsenselmedt d uswaḍ ansegman, s tallalt gar usqamu unnig n timmuzɣa akked tsuddut taɣelnawt n unadi deg usegmi.
Agum 2 : Asnefli n yihallen d wallalen inalmuden
Agum-a yerza ɣef usmaynet d usbuɣer n wallalen d yigburen inalmuden yettwabudden i uselmed n tutlayt tamziɣt. Yeɛna ladɣa aɛiwed n tmuɣli idlisen iɣurbizen akken ad mwatan ɣer tulmisin tisnilsanin tidiganin akked usidef n yiferdisen agradelsanen yettwabudden i yinelmaden ur nettmeslay tamaziɣt. Agum yessumur-d daɣen asbeddi n teɣbalut tabidaɣujit timezdit i yisemras n uselmed deg yiḥricen yemgaraden n uɣerbaz akked usdukkel n yilugan n tjerrumt i usishel n ulmad d uselmed.
Leqdic-a ad d-yili s uskar n umawal aɣurbiz yedduklen – tasniremt, tasnalmudt akked tbidaɣujit – ara yilin i lfayda n yiselmaden d yimaswaḍen, ara d-yersen gar yifassen-nsen n wallalen-a ara yesjehden amahil-nsen.
Agum ɛ : Umḍin d usnulfu asegman
Agum-a yesɛa iswi n tiddi d yiselkaten umḍinen n uḥric n usegmi s usbeddi n yiwet n tɣerɣert taɣelnawt yesɛan isem “Amaswaḍ”, ara yerzun igburen isenselmaden, n yiḍrisen n tsekla, akked yisura s tutlayt tamaziɣt, ad ternu ad tbbuɣer s tallalin n yimaswaḍen d yiselmaden. Akken daɣen ara yettuseqdec n teknulujiyin d tegzi tawurmant i usnefli n yisnasen d yihalen umḍinen n teɣbalut tazzayrit yettwabudden i uselmed n tutlayt n tmaziɣt.
Agum 4 : Tanbat d usaɛef ansuddu
Agum-a yesmekta-d s txuṭert n uḍman n usaɛef aḥeqqani n wannar n yimaswaḍen deg umahil n teɣḍaḍt-nsen, s umtawa d tmehliwin n usegmi d tesweḍt tanmatut. Yeswillih daɣen aɛiwed n tmuɣli n tkarḍa taɣelnawt n tuɣḍaḍt n tesweḍt, i uḍman n usegdi n twennas akken ad ilin yigemmuden n umahil yelhan deg uḍfar abidaɣuji akked udeblan n uselmed n tutlayt n tamaziɣt.